Tijd om eerlijk te kijken naar wat duurzame inzetbaarheid werkelijk betekent. En waar het in de praktijk spaak loopt.
Duurzame inzetbaarheid: voorbij de fruitschaal
De term "duurzame inzetbaarheid" is een containerbegrip geworden. Iedereen gebruikt het, niemand bedoelt hetzelfde. De een denkt aan een mindfulness-app, de ander aan omscholingstrajecten, weer een ander aan een pingpongtafel op kantoor. Klinkt leuk. Maar het mist de kern.
Echte duurzame inzetbaarheid betekent iets heel concreets: dat mensen hun werk kunnen blijven doen tot aan hun pensioen, zonder daar fysieke schade aan over te houden. Dat is het. Geen fancy definities nodig.
Voor kantoorwerkers hebben we dit grotendeels opgelost. Ergonomische stoelen, verstelbare monitoren, sta-zitbureaus, goede verlichting. De gemiddelde kenniswerker zit comfortabeler dan ooit. En terecht, want we weten inmiddels precies wat langdurig beeldschermwerk met het lichaam doet.
Maar voor fysieke beroepen? Daar staan we nog in de middeleeuwen. We geven monteurs, installateurs en onderhoudspersoneel gereedschap dat in essentie 150 jaar oud is. De ladder. Een simpele constructie die al bestond voor de industriele revolutie. En we verwachten dat mensen daar dagelijks uren op doorbrengen zonder gevolgen.
Het verschil tussen kantoorergonomie en veldergonomie is enorm. En niemand lijkt zich daar druk om te maken.
Wat fysiek werk doet op de lange termijn
De cijfers zijn er. Ze zijn alleen niet populair.
Musculoskeletale aandoeningen (MSA's) komen voor bij tot 60% van de werknemers in fysieke beroepen. Dat is meer dan de helft. Denk aan rugklachten, schouderletsel, knieproblemen, nekpijn. Geen spectaculaire ongelukken, maar sluipende schade die zich over jaren opbouwt.
Die schade is niet onschuldig. In Nederland is 50% van al het ziekteverzuim langer dan drie dagen het gevolg van musculoskeletale klachten. Bij arbeidsongeschiktheid is het nog erger: 60% van alle WIA-instroom komt door aandoeningen aan het bewegingsapparaat. Dat zijn geen statistieken uit een ver verleden. Dat is nu.
Het verraderlijke aan dit soort schade: het is cumulatief. Jaren van micro-letsels die zich opstapelen. Een schouder die elke dag net iets te zwaar belast wordt. Een rug die steeds opnieuw in dezelfde onnatuurlijke houding wordt gebracht. Op je dertigste merk je er weinig van. Op je vijftigste kun je niet meer.
Dat weten werknemers zelf ook. Uit onderzoek blijkt dat 55% van oudere werknemers graag gezond hun pensioen wil halen. Maar slechts 45% denkt dat ook fysiek te kunnen. Er zit een kloof van 10 procentpunt tussen willen en kunnen. Die kloof, dat zijn kapotte ruggen, versleten schouders en chronische pijn.
En rugpijn? Die komt terug. De recidive bij rugklachten ligt tussen de 50 en 80% binnen een jaar. Eenmaal beschadigd, altijd kwetsbaar.
De ladder als blinde vlek in uw vitaliteitsbeleid
Hier wordt het interessant. Bedrijven investeren duizenden euro's per werknemer in sportabonnementen, vitaliteitsprogramma's en gezondheidscoaches. Tegelijkertijd laten ze diezelfde werknemers dagelijks op ladders werken zonder stil te staan bij de fysieke kosten daarvan.
De ladder is "hoe we het altijd al doen." Dat is het probleem. Niemand stelt het ter discussie, omdat het zo normaal is. Maar de wetenschap is helder.
Werken op een ladder betekent een metabole belasting van 1,8 keer de rustwaarde. De schouders werken op 19% van hun maximale vermogen (MVE), continu. En werknemers besteden gemiddeld 13,88% van hun werktijd aan het bewaren van hun evenwicht, in plaats van aan productief werk. Dat is bijna een zevende van de werkdag die opgaat aan simpelweg niet vallen.
Toch meet niemand deze kosten. Geen enkel bedrijf dat ik ken houdt bij hoeveel fysieke belasting laddergebruik veroorzaakt. Geen enkel bedrijf koppelt laddergebruik aan ziekteverzuimcijfers. Het staat niet in de RI&E, niet in het vitaliteitsbeleid, niet in de duurzaamheidsrapportage.
De Europese Unie schat de jaarlijkse productiviteitskosten van musculoskeletale aandoeningen op 240 miljard euro. Per jaar. En een flink deel daarvan komt door werkomstandigheden die we allang hadden kunnen verbeteren.
De UpSafe als duurzaamheidsinvestering
Er is een alternatief. En het is geen theoretisch concept, maar een machine die nu beschikbaar is.
De UpSafe vervangt de ladder door een compact, verrijdbaar werkplatform. Het verschil in fysieke belasting is meetbaar en significant.
Waar een ladder continu balansinspanning vraagt, scoort de UpSafe 0% zware activiteit voor balanshandhaving. Beide handen zijn vrij. De werkhouding is rechtop, in plaats van gestrekt en verdraaid. Het lichaam werkt zoals het ontworpen is om te werken.
Dit is geen marketingclaim. Dr. Frank Emrich heeft de ergonomische verbetering wetenschappelijk gevalideerd. De reductie in fysieke belasting is objectief en reproduceerbaar.
Maar de echte waarde zit dieper. De UpSafe maakt werken op hoogte mogelijk voor een ouder wordende beroepsbevolking. Een monteur van 58 die niet meer veilig op een ladder kan, kan wel veilig en productief werken op een UpSafe. Dat zijn geen maanden, maar jaren aan productieve loopbaan die u terugwint.
In een arbeidsmarkt waar technisch personeel schaars is, is dat geen luxe. Dat is bedrijfskritisch.
Maak het concreet in uw beleid
Genoeg theorie. Wat kunt u morgen doen?
Stap 1: Pas uw duurzaamheidsplan aan. Voeg "ergonomische hoogte-toegangsapparatuur" toe als concreet actiepunt. Niet als bijzin in een paragraaf over welzijn, maar als een meetbare maatregel met een eigen budget en tijdlijn.
Stap 2: Begin met meten. Breng in kaart hoeveel ziekteverzuimdagen gerelateerd zijn aan musculoskeletale klachten. Doe dat voor en na de introductie van UpSafes. Zonder meting geen bewijs, zonder bewijs geen draagvlak.
Stap 3: Rapporteer erover. Onder de CSRD-richtlijn en de ESRS S1-standaard bent u verplicht te rapporteren over de gezondheid en veiligheid van uw werknemers. Ergonomische verbeteringen in het veld zijn precies het type maatregel dat hier thuishoort. Maak het zichtbaar.
Stap 4: Reken het door. De ROI op ergonomische interventies ligt tussen de 3:1 en 15:1. Voor elke euro die u investeert, bespaart u drie tot vijftien euro aan verzuim, productiviteitsverlies en vervangingskosten. Weinig investeringen in uw bedrijf leveren dat rendement op.
Stap 5: Maak de drempel laag. Via Up Safe leaset u UpSafes als operationele kosten. Geen kapitaalinvestering, geen afschrijving, geen aanbestedingstraject. Een maandelijks bedrag dat past binnen elk welzijnsbudget. Start met twee units, meet het effect, en schaal op wanneer de cijfers u gelijk geven.
Het begint bij het gereedschap
Duurzame inzetbaarheid is geen programma dat u lanceert op een maandagochtend met een inspirerende presentatie. Het is geen jaarabonnement op een meditatieapp. Het is geen poster in de kantine.
Het is een dagelijkse keuze. En die keuze begint bij het gereedschap dat u uw mensen geeft.
U kunt investeren in yogalessen voor een monteur die elke dag vier uur op een ladder staat. Of u kunt die ladder vervangen door iets beters. Het eerste is symptoombestrijding. Het tweede is een oplossing.
De fruitschaal mag blijven staan. Maar uw mensen verdienen meer dan fruit.