De Arbowet is duidelijk: een ladder is geen werkplek

Dat is het niet. En als het misgaat, staat u als werkgever met lege handen.

Het Arbobesluit is op dit punt glashelder. Artikel 7.23 stelt dat wanneer tijdelijke werkzaamheden op hoogte niet veilig kunnen worden uitgevoerd op een geschikte werkvloer, de werkgever verplicht is het meest geschikte arbeidsmiddel te kiezen. Een ladder valt daar zelden onder. Voor kortdurend werk op hoogte binnen is een compacte hoogwerker voor binnen zo'n geschikt arbeidsmiddel: veilig werken op hoogte vanaf een omsloten platform in plaats van balancerend op een sport. Artikel 7.23a gaat nog een stap verder en beschrijft de specifieke voorwaarden waaronder een ladder wél als werkplek mag dienen.

Artikel 7.23a zelf formuleert die voorwaarden kwalitatief: het werk moet kortdurend en incidenteel zijn, de belasting beperkt, en de werknemer moet veilig kunnen staan en reiken. In de praktijkrichtlijnen voor laddergebruik zijn die eisen vertaald naar concrete richtwaarden:

• Het werk moet incidenteel zijn, met een richtwaarde van maximaal twee uur
• De krachtuitoefening blijft beperkt tot ongeveer 50 Newton (circa 5 kilo)
• De werknemer moet alles binnen armlengte kunnen bereiken
• De stahoogte blijft onder 5 meter

Bovendien geldt: als het werk ook met een veiliger arbeidsmiddel kan worden uitgevoerd, dan moet dat ook. De ladder is pas aan de orde wanneer alle betere alternatieven aantoonbaar niet haalbaar zijn.

Warenwetbesluit en keuringseisen

Los van het Arbobesluit is er het Warenwetbesluit draagbaar klimmaterieel. Deze wet stelt eisen aan de fabricage, import en het professioneel gebruik van ladders in Nederland. Belangrijk detail: de Nederlandse wetgeving stelt op meerdere punten hogere eisen dan de Europese norm EN-131. Ladders die in Nederland professioneel worden gebruikt, moeten voldoen aan het Warenwetbesluit. Niet aan de Europese standaard, maar aan de strengere Nederlandse variant.

Periodieke keuring is verplicht. Elke professioneel gebruikte ladder moet jaarlijks worden geinspecteerd en voorzien van een keuringssticker. Houten ladders moeten jaarlijks behandeld worden met houtverduurzamingsmiddel of blanke lak. Nooit met dekkende verf, want die kan scheuren en beschadigingen verhullen.

De wet schrijft een duidelijke voorkeursvolgorde voor als het gaat om bescherming tegen vallen. Dit is geen suggestie. Het is een verplichting.

Niveau 1: Collectieve bescherming (voorkeur)

Steigers, platforms met leuningen, hekwerken. Dit zijn maatregelen die iedereen op de werkplek beschermen, zonder dat de individuele werknemer er iets voor hoeft te doen. De wetgever geeft hier altijd de voorkeur aan.

Niveau 2: Vangvoorzieningen

Veiligheidsnetten die een val opvangen voordat de werknemer de grond raakt.

Niveau 3: Persoonlijke valbeveiliging (laatste optie)

Harnasgordels, vanglijnen, valdempers. Dit zijn individuele beschermingsmiddelen en volgens de wet het allerlaatste redmiddel. Pas als collectieve maatregelen aantoonbaar niet mogelijk zijn.

En de ladder? Die past in geen van deze categorieen. Een ladder biedt geen valbescherming. Geen leuning, geen hekwerk, geen vangnet. De gebruiker staat op sporten van enkele centimeters breed, vaak met gereedschap in de hand, en verliest daarmee het driecontactpuntenprincipe (twee voeten en een hand, of twee handen en een voet).

Een platform met leuningen, zoals de UpSafe, valt onder niveau 1: collectieve bescherming. De hoogst mogelijke categorie. Automatisch vergrendelende wielen voorkomen verplaatsing tijdens gebruik. De werknemer staat op een volledig omheind platform en kan met beide handen werken.

De cijfers liegen niet. En ze zijn confronterend.

De statistieken

In 2024 registreerde de Nederlandse Arbeidsinspectie 2.001 slachtoffers bij meldingsplichtige arbeidsongevallen, waarvan 58 met dodelijke afloop. Vallen is met 35% het meest voorkomende ongevalstype bij die meldingsplichtige arbeidsongevallen. (Bron: Monitor Arbeidsongevallen 2024, Nederlandse Arbeidsinspectie, oktober 2025.)

Maar die cijfers vertellen niet het hele verhaal. De Algemene Rekenkamer concludeerde dat minstens de helft, en mogelijk tot 70%, van alle meldingsplichtige ongevallen niet wordt gemeld bij de Arbeidsinspectie. De werkelijke aantallen liggen dus aanzienlijk hoger.

De kosten

De financiele schade van een val van hoogte gaat verder dan de directe medische kosten. Volgens TNO bedragen de gemiddelde verzuimkosten bij een arbeidsongeval circa 3.700 euro per werknemer. Maar dat is slechts het begin.

Reken daarbij op:

• Verzuimkosten: 300 tot 410 euro per dag, per werknemer
• Medische kosten: gemiddeld 2.100 euro per slachtoffer
• Boetes Arbeidsinspectie: gemiddeld 2.700 euro bij letsel, tot 50.000 euro bij niet-melden
• Letselschadeclaims: tienduizenden euro's, afhankelijk van de ernst

Bij langdurig verzuim of blijvend letsel lopen de totale kosten per incident al snel op tot tienduizenden euro's. En dan hebben we het nog niet over reputatieschade, hogere verzekeringspremies en het effect op de rest van uw team.

Werkgeversaansprakelijkheid

Hier wordt het echt pijnlijk. Als een werknemer van een ladder valt en achteraf blijkt dat een platform beschikbaar was of ingezet had kunnen worden, dan staat de werkgever juridisch zwak. De bewijslast ligt namelijk bij de werkgever. U moet aantonen dat u alle redelijkerwijs noodzakelijke maatregelen hebt genomen om het ongeval te voorkomen.

"We hebben altijd ladders gebruikt" is geen juridisch verweer. "Een platform was te duur" evenmin, als de kosten in verhouding staan tot het risico. De rechter kijkt naar wat er beschikbaar was, wat haalbaar was, en of u de hierarchie van valbeveiliging hebt gevolgd.

De UpSafe is ontworpen als direct alternatief voor de ladder bij laagwerk op hoogte. En het is geen toeval dat het apparaat precies past binnen de wettelijke eisen die de Arbowet stelt aan veilig werken op hoogte.

Collectieve bescherming. Het platform is voorzien van een volledig hekwerk met leuningen. De werknemer hoeft geen persoonlijke valbeveiliging te dragen, want de constructie zelf voorkomt vallen. Dat is niveau 1 in de hierarchie van valbeveiliging.

Automatisch vergrendelende wielen. Zodra het platform omhoog gaat, vergrendelen de wielen. Geen verplaatsing mogelijk tijdens gebruik. Dit is een belangrijk verschil met een ladder, die kan wegglijden, kantelen of verschuiven.

CE-markering en EN280. De UpSafe voldoet aan de Europese machinerichtlijn en draagt CE-markering. Het apparaat is gecertificeerd volgens EN280, de norm voor mobiele hoogwerkers, en goedgekeurd door SGS.

Geen speciale opleiding vereist. Anders dan bij traditionele hoogwerkers is voor de UpSafe geen VCA-certificaat of machinespecifieke opleiding nodig. Een korte instructie volstaat. Dat maakt de drempel laag en de inzet flexibel.

Documentatie voor uw RI&E. De keuze voor een UpSafe kunt u vastleggen als onderdeel van uw Risico-Inventarisatie en -Evaluatie. Die gedocumenteerde keuze voor gevalideerd materieel versterkt uw juridische positie als werkgever.

De juridische realiteit is eenvoudig. Als een werknemer gewond raakt bij een val van een ladder, en er was een platform beschikbaar of haalbaar geweest, dan bent u aansprakelijk. De wet verplicht u om de veiligste werkwijze te kiezen die redelijkerwijs mogelijk is.

CSRD en rapportageverplichtingen

Vanaf 2025 wordt de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) stapsgewijs ingevoerd in Nederland. Onder ESRS S1 moeten bedrijven rapporteren over de gezondheid en veiligheid van hun eigen werknemers. Arbeidsongevallen, preventief beleid, en de middelen die u inzet voor veilig werken: het wordt allemaal onderdeel van uw verplichte duurzaamheidsrapportage.

Bedrijven die nu al investeren in aantoonbaar veiligere werkmethoden, staan straks sterker in hun rapportage. En omgekeerd: bedrijven die vasthouden aan ladders terwijl er alternatieven bestaan, krijgen het lastiger om uit te leggen waarom ze dat doen.

Verzekeringspremies

Uw ongevallenhistorie beinvloedt direct uw verzekeringspremies. Werkgevers met een bovengemiddeld aantal incidenten betalen meer. Een structurele keuze voor platforms in plaats van ladders verlaagt uw risicoprofiel en kan op termijn leiden tot lagere premies.

De keuze voor veilig werken op hoogte hoeft geen grote investering te zijn. Via Up Safe leaset u UpSafes op operationele basis. Dat betekent:

• Geen kapitaalsuitgave. Lease is een operationele kostenpost, volledig aftrekbaar
• Altijd actueel materieel. Geen zorgen over verouderde apparatuur of verlopen keuringen
• Documentatie inbegrepen. Up Safe levert de certificering en keuringsdocumenten die u nodig hebt voor uw RI&E en eventuele inspecties

U hoeft geen UpSafes te kopen om compliant te zijn. U hoeft ze alleen beschikbaar te hebben wanneer ze nodig zijn.

De wet is helder. Een ladder is geen werkplek. Het is een toegangsmiddel, bedoeld om ergens te komen. Niet om er te werken. De Arbeidsinspectie handhaaft hier actief op, de boetes zijn stevig, en de aansprakelijkheidsrisico's zijn reeel.

U kunt blijven werken zoals u altijd hebt gewerkt. Maar mocht er iets gebeuren, dan wilt u aan de goede kant van die keuze staan. Aan de kant waar u kunt aantonen dat u de veiligste werkwijze hebt gekozen die redelijkerwijs beschikbaar was.

Die werkwijze bestaat. En hij is bereikbaarder dan u denkt.

Meer weten over de UpSafe als alternatief voor ladders op uw werklocatie? Neem contact op met Up Safe voor een vrijblijvend adviesgesprek over veilig en compliant werken op hoogte.